Cấu trúc hình thành một người lãnh đạo

FT Leadership Structure Model

Phần lớn các chương trình đào tạo lãnh đạo hiện nay bắt đầu từ kỹ năng. Người ta dạy chiến lược, quản trị, ra quyết định, quản lý con người. Nhưng cách tiếp cận đó đi từ ngọn chứ không đi từ gốc. Kỹ năng có thể tạo ra một nhà quản lý giỏi, nhưng kỹ năng không đủ để hình thành một người lãnh đạo thật sự.

Một người lãnh đạo không được hình thành từ chức danh hay kỹ thuật quản trị. Một người lãnh đạo được hình thành từ một cấu trúc nội tại. Cấu trúc đó vận hành từ tầng sâu nhất của nhận thức cho đến tầng ngoài cùng là tác động lên hệ thống. FT Leadership Structure Model mô tả quá trình hình thành đó qua năm tầng cấu trúc.

1. Nền tảng nhận thức – Chánh kiến 

Nền tảng nhận thức là tầng sâu nhất của một người lãnh đạo. Một người lãnh đạo trước hết phải nhìn đúng thực tại. Nếu nhận thức sai, toàn bộ chiến lược, quyết định và hành động sau đó đều sẽ đi sai hướng.

Nhiều người tin rằng lãnh đạo nằm ở tầm nhìn. Thực ra, lãnh đạo bắt đầu từ khả năng nhìn đúng sự thật. Một người nhìn sai thực tại sẽ tạo ra một tổ chức chạy sai quỹ đạo, dù người đó có năng lực điều hành đến đâu.

Nền tảng nhận thức của người lãnh đạo được hình thành từ ba năng lực cốt lõi. Thứ nhất, người lãnh đạo phải có khả năng nhìn thẳng vào sự thật của thực tại, không bị che mờ bởi định kiến hay mong muốn cá nhân. Thứ hai, người lãnh đạo phải hiểu cách các yếu tố trong một hệ thống liên kết và tác động lẫn nhau. Thứ ba, người lãnh đạo phải hiểu bản chất con người, bởi mọi tổ chức đều được vận hành bởi con người.

Ba năng lực đó tạo ra một trạng thái nhận thức mà trong triết lý phương Đông gọi là chánh kiến. Khi một người lãnh đạo có chánh kiến, họ không chỉ nhìn thấy sự kiện trước mắt mà còn nhìn thấy bản chất của vấn đề.

2. Nền tảng nội lực 

Sau khi nhìn đúng thực tại, người lãnh đạo cần một nền tảng nội lực đủ vững để đứng trong thực tại đó. Nhận thức đúng không đủ để lãnh đạo, bởi người lãnh đạo luôn phải đối diện với áp lực, xung đột và những lựa chọn khó khăn.

Nếu nội lực yếu, con người sẽ bị chi phối bởi nỗi sợ, tham vọng hoặc áp lực từ môi trường xung quanh. Khi đó, quyết định của người lãnh đạo không còn xuất phát từ sự sáng suốt mà xuất phát từ phản ứng cảm xúc.

Nền tảng nội lực của người lãnh đạo được hình thành từ ba yếu tố. Người lãnh đạo cần có sự tĩnh tâm để không bị cuốn vào những dao động bên ngoài. Người lãnh đạo cần có sự chính trực để giữ vững nguyên tắc ngay cả khi phải trả giá. Người lãnh đạo cần có khả năng tự chủ cảm xúc để không biến cảm xúc cá nhân thành quyết định của tổ chức.

Một người lãnh đạo thật sự luôn đứng vững trong sự thật của mình. Khi một người lãnh đạo có nội lực vững vàng, áp lực của hoàn cảnh không còn làm họ lệch hướng.

3. Khí chất lãnh đạo 

Khí chất lãnh đạo là tầng biểu hiện của nội lực ra bên ngoài. Khi một người có nhận thức đúng và nội lực vững, con người đó sẽ tự nhiên hình thành một khí chất mà người khác có thể cảm nhận được.

Khí chất lãnh đạo không phải là sự phô trương cá nhân hay phong cách bề ngoài. Khí chất lãnh đạo là trạng thái năng lượng mà một người mang vào trong tập thể. Một người lãnh đạo có khí chất sẽ tạo ra cảm giác tin cậy, ổn định và định hướng cho những người xung quanh.

Khí chất lãnh đạo thường thể hiện qua sự quyết đoán trong những thời điểm cần quyết định, sự phóng khoáng trong cách nhìn nhận con người, và sự điềm tĩnh trước những biến động của hoàn cảnh. Khí chất đó không được học trong sách vở mà được hình thành qua quá trình trưởng thành của một con người.

Khi một người lãnh đạo có khí chất đúng, tập thể sẽ tự nhiên hình thành sự tin tưởng. Niềm tin đó chính là nền tảng vô hình giúp tổ chức vận hành ổn định.

4. Năng lực lãnh đạo 

Sau khi hình thành khí chất lãnh đạo, con người mới bắt đầu phát triển năng lực lãnh đạo. Năng lực lãnh đạo bao gồm các kỹ năng như tư duy chiến lược, tổ chức hệ thống, ra quyết định và phát triển con người.

Phần lớn các chương trình MBA trên thế giới tập trung vào tầng này. Các trường kinh doanh đào tạo cách phân tích thị trường, xây dựng chiến lược và quản trị tổ chức. Những kỹ năng đó rất quan trọng, nhưng chúng chỉ thực sự phát huy khi người lãnh đạo có nền tảng bên trong đủ vững.

Nếu một người thiếu ba tầng cấu trúc trước đó, những năng lực quản trị chỉ giúp họ trở thành một nhà quản lý hiệu quả. Nhà quản lý có thể vận hành hệ thống, nhưng nhà quản lý không nhất thiết có khả năng dẫn dắt con người.

Lãnh đạo không chỉ là điều hành công việc. Lãnh đạo là khả năng định hướng một tập thể đi qua sự bất định của thực tại.

5. Tác động hệ thống 

Tầng ngoài cùng của cấu trúc lãnh đạo là tác động lên hệ thống. Đây là nơi kết quả của toàn bộ cấu trúc bên trong được biểu hiện ra thế giới thực.

Một người lãnh đạo thật sự sẽ định hình tổ chức theo cách phản ánh nhận thức và giá trị của họ. Người lãnh đạo đó sẽ tạo ra văn hóa tổ chức, ảnh hưởng đến cách con người làm việc và thay đổi cách hệ thống vận hành.

Khi cấu trúc lãnh đạo đủ mạnh, tác động của người lãnh đạo không chỉ dừng lại trong phạm vi một doanh nghiệp. Tác động đó có thể lan sang cộng đồng, xã hội và thậm chí trở thành một dòng tư tưởng.

Doanh nghiệp phát triển khi có hệ thống vận hành hiệu quả. Xã hội thay đổi khi xuất hiện những người lãnh đạo có khả năng định hình hệ thống. Và tư tưởng lan tỏa khi những người lãnh đạo đó sống đúng với cấu trúc bên trong của mình.

Hành trình lãnh đạo bắt đầu từ nhìn đúng và đứng vững trong sự thật của mình

Phần lớn các tổ chức ngày nay không thiếu nhà quản lý. Các doanh nghiệp có thể thuê những người giỏi phân tích, giỏi lập kế hoạch và giỏi điều hành công việc. Nhưng thế giới vẫn liên tục rơi vào khủng hoảng lãnh đạo.

Nguyên nhân của tình trạng đó rất rõ ràng. Hầu hết các hệ thống đào tạo chỉ tập trung vào kỹ năng quản trị, trong khi cấu trúc bên trong của con người lại bị bỏ quên. Khi nền tảng nhận thức không vững, nội lực không đủ mạnh và khí chất lãnh đạo chưa hình thành, mọi kỹ năng quản trị cuối cùng chỉ tạo ra những cỗ máy vận hành hiệu quả chứ không tạo ra những người có khả năng dẫn dắt.

Một người lãnh đạo thật sự không bắt đầu từ chức danh. Một người lãnh đạo bắt đầu từ cách họ nhìn thế giới, cách họ đứng vững trong sự thật và cách họ hiện diện trước con người.

Khi cấu trúc bên trong của một con người đủ vững, năng lực lãnh đạo sẽ phát triển một cách tự nhiên. Khi năng lực đó được đặt đúng vào một hệ thống, tổ chức sẽ thay đổi. Khi nhiều tổ chức thay đổi, xã hội sẽ dịch chuyển.

Thế giới không thiếu nhà quản lý. Thế giới thiếu những người lãnh đạo có cấu trúc bên trong đúng.

Và mọi hành trình lãnh đạo thật sự luôn bắt đầu từ một việc rất đơn giản: nhìn đúng thực tại và đứng vững trong sự thật của mình.

Trang Nguyễn.