Trước khi lãnh đạo người khác

Rất nhiều kỹ thuật phát triển doanh nghiệp được tạo ra, từ các mô hình chiến lược, tiêu chuẩn quản lý vận hành, đến các phương pháp tối ưu hiệu suất các chức năng trong doanh nghiệp liên tục được tạo ra và cải tiến trong thế giới phẳng như hiện nay. 

Có một sự thật là: Đứng đầu để tiếp nhận và vận hành các cấu trúc kỹ thuật, không ai khác, đó là con người.

Nhiều nhà lãnh đạo đau khổ. Bất mãn nhưng không dám nói nhân viên vì sợ. Hoặc có nói nhưng cũng không nói trực diện vào vấn đề cũng vì sợ. Sợ nhân viên tổn thương. Sợ nhân viên không tôn trọng. Sợ nhân viên nghỉ việc. Sợ xung đột, căng thẳng trong mối quan hệ. Sợ rủi ro đến hệ thống. 

Hoặc cố gắng nói trực diện vấn đề nhưng xung quanh rất nhiều tiếng ồn của sự nóng giận hoặc cái tôi cá nhân. Sau khi nói xong thì cái nóng giận và cái tôi chưa nguôi ngoai, vậy là nó tạo ra những khoảng cách trong các mối quan hệ, đầu tiên là nhỏ và dần dần tích tụ thành những khoảng cách lớn.  Kết quả mà nhiều người thấy thực trạng trong các doanh nghiệp hiện nay là: Rời rạc, mất kết nối, thiếu sự đồng bộ về tư tưởng và tinh thần.

Nguyên nhân 

Nhiều nhà lãnh đạo thì xác định là mình thiếu hụt kỹ năng hoặc thiếu hụt kiến thức vận hành doanh nghiệp. Điều đó cũng có thể. 

Nhưng tôi cũng có một số quan sát, nhiều nhà lãnh đạo cũng đi học rất nhiều các khoá kỹ năng hoặc kiến thức, nhưng lúc về doanh nghiệp của mình, cũng vẫn chưa thể có một sự kết nối thuận-tự-nhiên với đội ngũ của mình ở vai trò là một nhà lãnh đạo. 

Vậy nguyên nhân sâu xa hơn là ở đâu

Tôi tiếp tục quan sát sâu hơn. Có một số phát hiện: các nhà lãnh đạo – cũng giống như một con người bình thường. Nhưng duy khá phổ biến mà nhiều người áp lên hình ảnh của người lãnh đạo là: Phải mạnh mẽ, phải giàu có, phải thành công, phải hi sinh, phải phóng khoáng, phải bao dung, phải chấp nhận, … vì mọi người đang làm việc để làm giàu cho lãnh đạo mà. 

Thế là các nhà lãnh đạo, một cách vô thức khoác lên mình chiếc áo mà người khác may cho. Nhiều khi hoàn cảnh thuận lợi. Nhưng rất nhiều khi các điều kiện kinh doanh không thuận lợi. Thì các nhà lãnh đạo, một cách mặc định, phải chịu đựng mọi sự dồn nén. 

Muốn chia sẻ nhưng không biết chia sẻ với ai, như thế nào, và bắt đầu từ đâu. Họ cũng sợ nhiều thứ. 

Và hành trình doanh nghiệp, nếu không có một tác động, hay nói đúng hơn là 1 luồng sinh khí mới, thì rất có thể sẽ bước sang một trang mới – “vỡ mật”. 

Các nhà lãnh đạo cũng có lúc mệt, cũng có lúc yếu đuối, cũng có lúc không ổn. Nhưng đang vô thức khoác chiếc áo – một hình ảnh lãnh đạo được tạo nên bởi ánh mắt chung của xã hội. Lại cố gồng lên để mà ổn. 

Tạm kết luận

Tôi không có một giải pháp cụ thể nào cho vấn đề này. Tôi chỉ muốn các nhà lãnh đạo tự đối thoại với chính bản thân mình: 

• Nhà lãnh đạo đã trung thực về thực trạng những gì đang diễn ra chưa
• Nếu gạt đi các nỗi sợ và áp lực, nhà lãnh đạo muốn làm gì và dẫn dắt doanh nghiệp của mình đi về đâu?
• Nếu không vì nỗi sợ và các rào cản tâm lý, nhà lãnh đạo muốn môi trường và các mối quan hệ trong doanh nghiệp phải như thế nào? 
• Điều gì trong doanh nghiệp khiến các nhà lãnh đạo đang đau khổ vì muốn làm mà chưa làm được? 

Một chút quan điểm của tôi

Lãnh đạo cũng là một con người bình thường. Trước khi lãnh đạo được đội ngũ, thì phải lãnh đạo được chính bản thân mình đã. 

Để lãnh đạo được thì phải có một sự thấu hiểu sâu sắc. Để hiểu sâu sắc thì phải có một sự quan sát-nhận định – trung thực với chính bản thân mình. Hiểu và lãnh đạo bản thân cũng là một việc tối quan trọng để các nhà lãnh đạo có một xuất phát điểm đúng đắn và vững chãi cho hành trình lãnh đạo đội ngũ từ nhỏ đến lớn. Nếu mắt xích gốc bị trượt ngay từ đâu, điều dễ hiểu là cả một hệ thống domino các mắt xích khác cũng bị trượt theo. Khi tổ chức còn nhỏ thì sự xô lệch này nó xảy ra một cách âm thầm, không dễ để nhìn thấy ngay. Nhưng tổ chức càng lớn thì nó sẽ nổi lên, một cách vô hình nhưng nó như một lực cản hoặc có thể là sự phá huỷ hệ thống. 

Một chút tư duy ngược. Nếu tổ chức đang có điều gì đó bất ổn. Thay vì tìm kiếm giải pháp bên ngoài, các nhà lãnh đạo thử quay về tự vấn bản thân để gỡ từng mảnh rối trong chính bản thân mình xem.

Trang Nguyễn.