Vì sao lãnh đạo cần lấy lại vị trí của mình trong hệ thống?
Trong quá trình phát triển doanh nghiệp, nhiều lãnh đạo không mất hệ thống ngay lập tức. Ngược lại, hệ thống vẫn vận hành, doanh thu vẫn có, đội ngũ vẫn tồn tại. Nhưng bên trong, một sự thay đổi âm thầm diễn ra:
- người lãnh đạo bắt đầu mệt
- người lãnh đạo bắt đầu bị cuốn vào vận hành
- người lãnh đạo không còn cảm nhận rõ vai trò dẫn dắt
Và đến một thời điểm, họ nhận ra: mình không còn đứng ở vị trí lãnh đạo, mà đang “gồng” để giữ hệ thống. Điều quan trọng là: vấn đề không nằm ở hệ thống yếu, mà nằm ở việc người lãnh đạo đang đứng sai vị trí.
Bước 1: Nhìn thẳng vào thực trạng – không né tránh sự thật
Bước đầu tiên không phải là sửa hệ thống. Bước đầu tiên là: người lãnh đạo phải nhìn thẳng vào thực trạng của chính mình trong hệ thống. Trong nhiều trường hợp, lãnh đạo biết rằng mình đang mệt, nhưng không gọi tên được vấn đề.
Họ có thể nghĩ rằng:
- do đội ngũ chưa tốt
- do hệ thống chưa đủ chặt
- do thị trường khó
Nhưng khi đi sâu hơn, một sự thật sẽ dần lộ ra: hệ thống đang vận hành được là vì lãnh đạo đang gồng. Việc “nhìn thẳng” ở đây không chỉ là nhận biết vấn đề. Việc “nhìn thẳng” là:
- thừa nhận mình đang đứng sai vị trí
- thừa nhận những thoả hiệp trước đây
- và thừa nhận rằng nếu tiếp tục, mình sẽ kiệt
Đây là bước khó nhất. Nhưng nếu không đi qua bước này, mọi thay đổi phía sau sẽ chỉ là điều chỉnh bề mặt.
Bước 2: Chấp nhận biến động – không cố giữ sự ổn định giả
Khi người lãnh đạo bắt đầu điều chỉnh lại vị trí của mình, hệ thống sẽ không giữ nguyên trạng thái. Ngược lại, hệ thống sẽ xuất hiện biến động.
Trong thực tế, khi lãnh đạo trở nên rõ ràng hơn:
- những nhân sự không còn phù hợp sẽ rời đi
- những xung đột tiềm ẩn sẽ bộc lộ
- những điểm yếu trong hệ thống sẽ lộ ra
Đây chính là giai đoạn mà nhiều người lãnh đạo lo sợ nhất. Họ sợ rằng:
- mất người
- mất ổn định
- mất kiểm soát
Nhưng thực tế cho thấy: sự ổn định trước đó chỉ là sự ổn định dựa trên thoả hiệp. Khi lãnh đạo chấp nhận biến động:
- hệ thống bắt đầu “lọc” lại con người
- các nguyên tắc vận hành được làm rõ
- cấu trúc bắt đầu phản ánh đúng thực tế
Dù trải qua biến động lớn về nhân sự, hệ thống vẫn có thể đứng vững nếu người lãnh đạo giữ được trục của mình.
Bước 3: Đứng vững trong vị trí mới – không quay lại cách cũ
Sau khi đã nhìn thẳng và đi qua biến động, người lãnh đạo bước vào giai đoạn quan trọng nhất: giữ vững vị trí mới của mình. Ở giai đoạn này, thử thách không còn nằm ở hệ thống, mà nằm ở chính người lãnh đạo. Người lãnh đạo sẽ đối diện với:
- áp lực quay lại cách làm cũ để “cho nhanh”
- cảm giác không an toàn khi không kiểm soát chi tiết
- sự dao động khi hệ thống chưa ổn định hoàn toàn
Nếu người lãnh đạo quay lại cách cũ:
- hệ thống sẽ quay lại trạng thái cũ
- mọi biến động trước đó trở nên vô nghĩa
Ngược lại, nếu người lãnh đạo giữ vững:
- hệ thống sẽ dần ổn định theo cấu trúc mới
- đội ngũ sẽ thích nghi với cách vận hành mới
- vai trò lãnh đạo sẽ được thiết lập lại một cách tự nhiên
Điểm cốt lõi của bước này là: người lãnh đạo không còn kiểm soát bằng việc làm,
mà kiểm soát bằng vị trí và nguyên tắc.
Nhìn đúng – chấp nhận – giữ vững
Ba bước này không phải là kỹ thuật quản trị.
Ba bước này là một quá trình chuyển hoá:
- Nhìn thẳng sự thật
- Chấp nhận biến động
- Giữ vững vị trí mới
Khi người lãnh đạo đi qua đủ 3 bước:
- họ không còn phụ thuộc vào hệ thống
- họ không còn bị cuốn vào vận hành
- họ có thể thực sự dẫn dắt
Nếu nhìn vào doanh nghiệp của mình lúc này, bạn có thể tự hỏi:
Bạn có đang đủ vững để nhìn thẳng và thay đổi, hay bạn vẫn đang giữ một sự ổn định khiến mình kiệt dần?
FT Institute – Đồng hành trong quá trình chuyển hoá lãnh đạo
FT Institute không giúp lãnh đạo “làm tốt hơn những gì đang làm”.
FT Institute giúp lãnh đạo:
- nhìn lại chính mình trong hệ thống
- đi qua giai đoạn biến động
- và thiết lập lại vị trí một cách bền vững
Bởi vì: chỉ khi người lãnh đạo thay đổi từ bên trong, hệ thống mới có thể thay đổi một cách thực chất. Nếu bạn nhận ra rằng mình đang mệt, đang gồng và đang dần mất vị trí trong hệ thống, bạn không cần làm thêm.
Bạn cần dừng lại, nhìn thẳng và bắt đầu lại từ vị trí của mình.
